کوهدشت

ویژه نامه تفسیر جزء ۳۰:

گزیده تفسیر سوره مبارکه مطففین:

کانون سبحان / این سوره، کم فروشان را به این تهدید می کند که در قیامت برای جزای اعمالشان برانگیخته می شوند و این مطلب را با بیان آنچه در روز قیامت و بهشت و جهنم بر بدکاران و نیکوکاران خواهد گذشت، ادامه داده و سوره را به پایان می رساند.. [...]

این سوره، کم فروشان را به این تهدید می کند که در قیامت برای جزای اعمالشان برانگیخته می شوند و این مطلب را با بیان آنچه در روز قیامت و بهشت و جهنم بر بدکاران و نیکوکاران خواهد گذشت، ادامه داده و سوره را به پایان می رساند.

در تفسیر آیات7تا9 دو نظریه وجود دارد:1- منظور از کتاب، همان نامه اعمال انسان هاست که هیچ کار کوچک و بزرگی نیست مگر این که بی کم و کاست در آن ثبت شده است. بنا براین تفسیر، سجین که به معنای زندان است، کتاب جامعی است که نامه اعمال همه بدکاران در آن گردآوری شده. در مقابل، اعما ل همه نیکوکاران در کتاب دیگری به نام «علیین» یعنی مکان بالا جمع آوری می شود.2- کتاب در این آیات به معنای مکتوب (چیز نوشته شده) است و منظور از آن، سرنوشت و حکم قطعی الهی بوده و منظور از سجین، جهنم و مراد از علیین، بهشت است. بنا بر این تفسیر، معنای آیات چنین می شود که سرنوشتی که خدا برای بدکاران به خاطر گناهانشان رقم زده، زندانی در جهنم است و سرنوشتی که برای نیکوکاران رقم خورده، درجات بالای بهشت است. در حدیثی از امام باقر (علیه السلام) می خوانیم:« سجین، زمین هفتم، و علیین، آسمان هفتم است.(شاید اشاره به پایین ترین و برترین مکان)» از روایات متعد دی نیز استفاده می شود که اعما لی که لایق قرب خدا نیست، سقوط می کند و در سجین قرار می گیرد.

در آیه 14 و آیات بسیاری از قرآن گویای این حقیقت است که گناه دل را تاریک می کند. آری؛ این بدترین اثر گناه است که نور علم و حس تشخیص را از میان می برد و قلب را به باتلاق متعفنی مبدل می کند. در این حال ، انسان راه و چاه را تشخیص نمی دهد و مرتکب اشتباهات عجیبی می گردد که همه را حیران می کند. در روایتی از پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) می خوانیم:« هنگامی که بنده گناه می کند، نقطه سیاهی در قلب او پیدا می شود. اگر توبه کند و از گناه دست بر دارد و استغفار کند، قلب او صیقل می یابد و اگر باز هم به گناه بر گردد، سیاهی آن افزون می شود تا تمام قلبش را فرا می گیرد . این همان زنگاری است که در این آیه بدان اشاره شده است.» این نکته نیز سزاوار توجه است که انسان با ادامه گناه، لحظه به لحظه در تاریکی روحی بیشتری فرو می رود و به جایی می رسد که گناهان، به صورت حسنات در نظرش جلوه می کند و گاه آدمی به گناهانش افتخار می کند. در این مرحله راه های بازگشت به روی او بسته می شود و این خطرناک ترین حالت ممکن برای انسان است. در حدیثی از امام صادق(علیه السلام) می خوانیم: پدرم می فرمود:« چیزی بدتر از گناه قلب را فاسد نمی کند، قلب را تحت تاثیر گناه واقع می شود و گناه به تدریج در آن اثر می گذارد تا بر آن غالب گردد. در این هنگام، قلب وارونه می شود و بالای آن پایین قرار می گیرد.» بدیهی است که منظور از وارونه شدن قلب، دگرگون شدن حس تشخیص آدمی است ؛ تا آنجا که بر اثر انس با گناه زشتی ها را زیبایی و اعما ل حسنه و زیبا را زشت می بیند و این خطرناک ترین مرحله است.

در آیات 25تا28 این سوره اشاره  به شرابی بهشتی بنام تسنیم کرده است. چشمه تسنیم، چشمه ای است که سبب بالا بردن و ارتفاع می شود. شاید علت نام گذاری از این نظر باشد که مقربان با نوشیدن آن به مقام قرب الهی و فنا در نور حق نزدیک و نزدیکتر می شوند. در تفسیر قمی آمده است که « برترین شراب اهل بهشت، {نوشیدنی خا صی است که} از بالا(همچون آبشاری) به سوی آنها می آید و آن چشمه ای است که مقربان از آن می نوشند و مقربان همان آل محمدند.... آنها تسنیم را به طور خالص می نوشند و دیگران ممزوج(با شراب طهور).»آری؛ این چشمه هم از نظر مکانی جایگاه بلندی دارد و از آنجا سرازیر می گردد و هم از نظر تاثیر معنوی روح را در جذبه ای بسیار بلند و نشئه ای فوق العاده روحانی فرو می برد و به مقام قرب الهی می رساند. در روایات متعد دی می خوانیم که آنها که از شراب آلوده دنیا چشم بپوشند یا تشنه کامان را سیراب کنند یا آتش اندوه را در دل مؤمنان خاموش کنند، از رحیق مختوم بهشت( شراب زلال و سربسته) سیراب می شوند.